1926 tarihli Türk Medeni Kanunu’nun kabulünün yüzüncü yılı, hukuk ile kimlik arasındaki ilişkiyi yeniden düşünmek için önemli bir fırsat sunuyor. Özyeğin Üniversitesi Hukuk Fakültesi tarafından düzenlenen sempozyum, medeni hukukun geçmişten bugüne uzanan mirasını güncel tartışmalar ve geleceğe yönelik sorularla birlikte ele almayı amaçlıyor. Hukuk ve sosyal bilimler alanlarından araştırmacıları buluşturan etkinliğin odağında şu soru var: Hukuk, bireysel ve toplumsal kimlikleri nasıl kurar, tanır ve dönüştürür?
Kişiden aileye: kimliğin hukuki temelleri
Medeni hukuk, bireyi kişilik, ehliyet, statü ve kanun önünde eşitlik gibi kavramlar aracılığıyla tanımlar. Ad ve soyadı, vatandaşlık ve aidiyet de kişinin hukuk düzeninde görünür olmasının temel unsurları arasındadır. Sempozyumun “kimlik ve kişi” başlığı, hukuki kişiliğin sınırlarını ve azınlık kimliklerinin tanınma ya da dışlanma deneyimlerini tartışmaya açıyor. Doğum kaydı ve herkes için yasal kimlik hedefi de bu çerçevede haklara erişimle birlikte değerlendiriliyor.
Aile ilişkileri ise kimliğin kuşaklar boyunca nasıl kurulduğunu gösteriyor. Evlilik, boşanma, velayet ve hısımlık; toplumsal cinsiyet, özerklik ve aile içindeki yetkilerle yakından ilişkili. Çocuğun üstün yararı, soybağı, evlat edinme ve miras gibi konular da hukuki düzenlemelerin kişisel ve toplumsal aidiyet üzerindeki etkisini görünür kılıyor.
Mahkemelerden toplumsal aidiyete
Kimlik yalnızca kanun metinlerinde değil, mahkemelerde, resmî kayıtlarda ve gündelik hukuk deneyimlerinde de şekillenir. Delillerin değerlendirilmesi, kimin sözünün inandırıcı bulunduğu ve kimlerin hak talep edebildiği, hukuki tanınmanın pratikte nasıl işlediğini ortaya koyar. Avukatlar, noterler ve siciller de bu süreçte önemli roller üstlenir. Sempozyum, resmî hukuk ile yaşayan hukuk arasındaki ilişkiyi ve adalete erişimdeki eşitsizlikleri tartışmayı hedefliyor.
Ortak geçmiş ve geleceğin soruları
Hukuk birliği, laikleşme ve modernleşme, ulusal kimliğin ve ortak aidiyetlerin oluşumuyla bağlantılıdır. Osmanlı’dan devralınan kurumlar ve uygulamalar ile birlik ve çoğulculuk arasındaki gerilim de bu tarihsel bakışın parçalarıdır. Öte yandan dijital kimlik, biyometrik veriler, mahremiyet, yapay zekâ ve göç, geleceğin hukuk düzenine yeni sorular yöneltiyor. Sempozyum, farklı disiplinlerden katkılarla kimliğin hukuk içinde nasıl tanındığını ve değişen koşullarda nasıl korunabileceğini tartışmaya davet ediyor.